نشریه مطالعات دانش پژوهی

تأثیر مدیریت دانش بر خلاقیت سازمانی کارکنان آموزش و پرورش با نقش میانجی‌ توسعه‌ی حرفه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علم اطلاعات و دانش‌شناسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

2 دانشیار مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران.

10.22034/jkrs.2026.20846

چکیده

هدف: نقش منابع انسانی متخصص و دانش آن‌ها در موفقیت سازمان‌ها انکارناپذیر است. آموزش‌وپرورش به‌عنوان یک ابرسازمان از این قاعده مستثنی نیست، چنانچه که در آیین‌نامه‌ی رتبه‌بندی معلمان بر توسعه‌ی شایستگی‌های عمومی، حرفه‌ای و تخصصی تأکید شده است. در همین راستا، واکاوی رابطه‌ی مدیریت دانش و خلاقیت سازمانی و نقش واسطه‌ای توسعه‌ی حرفه‌ای کارکنان هدف اصلی این مطالعه است.
روش‌شناسی‌: این پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و از نوع توصیفی - همبستگی با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری است. جامعه‌ی پژوهش شامل 140 نفر از کارکنان آموزش‌وپروش شهر خرم‌آباد است که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و براساس جدول کرجسی و مورگان، 103 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها با پرسشنامه‌ها وتجزیه‌وتحلیل آن‌ها با نرم‌افزارهای SPSS26 و SmartPLS3 انجام شد.
یافته‌ها: مدیریت دانش تأثیر مثبت و معناداری بر خلاقیت سازمانی دارد (357/0=β). مدیریت دانش تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه‌ی حرفه‌ای دارد (531/0=β). توسعه‌ی حرفه‌ای تأثیر مثبت و معناداری بر خلاقیت سازمانی دارد (241/0=β).
نتایج: مدیریت دانش هم‌ به‌صورت مستقیم و هم غیرمستقیم تأثیر مثبت و معناداری بر خلاقیت سازمانی دارد (485/0=β).
اصالت و ارزش: توجه به تبدیل دانش و تجربیات ضمنی کارکنان به دانش عینی و جریان آن در سازمانی می‌تواند زمینه‌سازی بروز خلاقیت باشد. همچنین تناسب میان دوره‌های دانش‌افزایی و نیازهای حرفه‌ای کارکنان در توسعه‌ی حرفه‌ای کارکنان و بروز خلاقیت سازمانی مؤثر است

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Impact of Knowledge Management on Organizational Creativity of Educational Staff with Mediating Role of Professional Development

نویسندگان [English]

  • Ehsan Geraei 1
  • Saeed Farahbakhsh 2
  • Masoumeh Tayyebi Asl 3

1 Associate Professor in Knowledge and Information Sciences, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Khorramabad, Iran.

2 Associate Professor in Educational Management, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Khorramabad, Iran

3 Master Student in Educational Management, Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Human Sciences, Lorestan University, Khorramabad, Iran.

چکیده [English]

Purpose: The role of knowledge and specialized human resources is essential for organizational success. The education sector, as a large and complex organization, is no exception, as reflected in the emphasis on developing general, professional, and specialized competencies within teacher ranking regulations. This study  aims to examine the relationship between knowledge management (KM) and organizational creativity (OC), with professional development (PD) considered as a mediating variable.
Methodology: This applied study employed a descriptive-correlational design using structural equation modeling (SEM). The research population consisted of 140 education staff members in Khorramabad City. Using stratified random sampling method and the Krejcie and Morgan table, 103 participants were selected. Data were collected through questionnaires and analyzed using SPSS and SmartPLS software.
Findings: The results indicated that KM had a significant positive effect on OC (β = 0.357). KM also had a significant positive effect on PD (β = 0.531). Furthermore, PD showed a significant positive impact on OC (β = 0.241).
Conclusion: Knowledge management significantly enhances organizational creativity both directly and indirectly, with a total effect of β = 0.485, while professional development functions as a mediating variable.
Value: Organizational creativity can be strengthened by converting employees’ tacit knowledge and experiences into explicit knowledge that can be shared across the organization and by aligning knowledge‑enhancement programs with employees’ professional needs. These mechanisms support professional development and subsequently foster organizational creativity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge Management
  • Organizational Creativity
  • Professional Development
  • Education Staff
  • Structural Equation Modeling
مراجع
احمدی میرک، سمیه. (1398). بررسی نقش هوش سیاسی و سرمایه اجتماعی در توسعه حرفه‌ای دهیاران شهرستان مشگین‌شهر [پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشگین‌شهر]. ایرانداک. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/b271b6911547730da6caf751aa20c2eb
حبیب‌پور گتابی، کرم؛ و صفری شالی، رضا. (1388). راهنمای جامع کاربرد SPSS در تحقیقات پیمایشی (تحلیل داده‌های کمی). متفکران.
حسن‌بیگی، حسن. (1389). بررسی نقش مدیریت دانش در خلاقیت سازمانی [پایان‌نامه منتشرنشده کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور].
حسینی، محمدسلطان؛ و موسوی، زهره. (1391). تعیین سهم نسبی مدیریت دانش بر سلامت سازمانی در اداره کل تربیت‌بدنی و هیأت‌های ورزشی شهر اصفهان. پژوهش‌های معاصر در مدیریت ورزشی، 2(3)، 51–64. https://smms.basu.ac.ir/article_86.html
خنیفر، حسین؛ صحرانورد نشتیفانی، یونس؛ و ابراهیمی، صلاح‌الدین. (1400). شناسایی عوامل مؤثر بر توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت‌علمی دانشگاه فرهنگیان. سیاست‌گذاری تربیت‌معلم، 4(4)، 9–40. https://dor.ics.ac/dor/20.1001.1.26457725.1400.4.4.1.9
درودی، فریبرز؛ و آریامنش، وحیده. (1403). نقش سازمان‌دهی و مدیریت دانش سازمانی در بهبود شرایط آموزشی کارکنان دانشگاهی. کتابداری و اطلاع‌رسانی، 27(2)، 139–156. https://doi.org/10.30481/lis.2023.425143.2117
زند، آزیتا؛ ارفعی، معصومه؛ و فرج‌الله حسینی، جمال. (1390). بررسی عوامل مؤثر بر توسعه حرفه‌ای کارشناسان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر. رهبری و مدیریت آموزشی، 16(5)، 53–72.
سالاری، سمیه؛ و امین‌بیدختی، علی‌اکبر. (1401). بررسی رابطه خودکارآمدی معلمان و مدیریت دانش با توسعه حرفه‌ای معلمان شهرستان بیرجند. تعلیم و تربیت، 38(3)، 125–142. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.10174133.1401.38.3.7.9
سفیدانی، محمدرحیم؛ و محسنین، شهریار. (1393). معادلات ساختاری مبتنی بر رویکرد حداقل مربعات جزئی به کمک نرم‌افزار Smart‑PLS: آموزشی و کاربردی. مؤسسه کتاب مهربان نشر.
شائمی برزکی، علی؛ کیان‌پور، مسعود؛ و شاکری، فاطمه. (1397). فرآیند درون‌فردی مشارکت در تسهیم دانش. مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 27(88)، 103–141. https://doi.org/10.22054/jmsd.2018.8929
شورای عالی اداری. (1399). دستورالعمل مدیریت دانش در دستگاه‌های اجرایی. https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1638071
ضابط، محسن؛ سینا، فاطمه صغری؛ و بریمانی، ابوالقاسم. (1400). رابطه بین مدیریت دانش و خلاقیت سازمانی با نقش میانجی رفتار سازمانی کارکنان (مورد مطالعه: نیروگاه دریایی شهید سلیمی). مطالعات علوم مدیریت دریایی، 2(4)، 107–125. https://doi.org/10.22034/mmr.2022.316484.1060
عدلی، فریبا. (1400). شناسایی مؤلفه‌های کلیدی جهت استقرار مدیریت دانش به‌منظور توسعه حرفه‌ای پایدار معلمان. سیاست‌گذاری تربیت‌معلم، 4(2)، 109–135. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26457725.1400.4.2.5.9
عسگرنژاد نوری، باقر؛ ابراهیم‌پور، حبیب؛ بهرامی، نامی؛ و حمیدزاده اربابی، علیرضا. (1401). تأثیر مدیریت دانش بر توسعه حرفه‌ای کارکنان: نقش واسطه‌ای قابلیت‌های کارآفرینی. مطالعات زیست‌بوم اقتصاد نوآوری، 2(1)، 25–45. https://doi.org/10.22111/INNOECO.2022.41876.1031
محمودی، نورالدین. (1401). ارائه الگوی نقش آگاهی و حاکمیت فناوری بر توسعه حرفه‌ای معلمان با نقش میانجی خلاقیت. رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 13(5)، 63–77. https://doi.org/10.30495/jedu.2022.27158.5427
مومیوند، حجت‌اله؛ نوری، جلال؛ اسکندری، احمدرضا؛ و اخوان، پیمان. (1400). بررسی رابطه بین مدیریت دانش و مدیریت خلاقیت و نوآوری سازمانی (مورد مطالعه: یک سازمان تحقیقاتی نظامی). توسعه تکنولوژی صنعتی، 19(45)، 49–60. https://doi.org/10.22034/jtd.2021.247994
وزارت آموزش‌وپرورش. (1401). آیین‌نامه اجرایی قانون رتبه‌بندی معلمان. https://shenasname.ir/?p=42492
نفری، ندا؛ رکن‌آبادی، حسین مهدی؛ و ساروی صراف، امیرمحمد. (1402). بررسی رابطه بین خلاقیت و مدیریت دانش در سازمان تأمین اجتماعی. اکتشاف و پردازش هوشمند دانش، 3(10)، 96–105. https://doi.org/10.30508/kdip.2024.433858.1085
AlQhtani, F. M. (2025). Knowledge management for research innovation in universities for sustainable development: A qualitative approach. Sustainability, 17(6), 2481. https://doi.org/10.3390/su17062481
Asada, A., Basheer, M. F., Irfan, M., Jiang, J., & Tahir, R. (2020). Open innovation and knowledge management in small and medium-sized enterprises (SMEs): The role of external knowledge and internal innovation. Revista Argentina de Clínica Psicológica, 29(4), 80–90. https://doi.org/10.24205/03276716.2020.808
Ashok, M., Al Badi Al Dhaheri, M. S. M., Madan, R., & Dzandu, M. D. (2021). How to counter organisational inertia to enable knowledge management practices adoption in public sector organisations. Journal of Knowledge Management, 25(9), 2245–2273. https://doi.org/10.1108/JKM-09-2020-0700
de Barros, R., Resende, L. M., & Pontes, J. (2025). Exploring creativity and innovation in organizational contexts: A systematic review and bibliometric analysis of key models and emerging opportunities. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2025.100526
Di Vaio, A., Palladino, R., Pezzi, A., & Kalisz, D. E. (2021). The role of digital innovation in knowledge management systems: A systematic literature review. Journal of Business Research, 123, 220–231. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.09.042
Dunn, R. J., & Doolittle, S. A. (2020). Professional development for teaching personal and social responsibility: Past, present, and future. Journal of Teaching in Physical Education, 39(3), 347–356. https://doi.org/10.1123/jtpe.2019-0226
Durst, S., Foli, S., & Edvardsson, I. R. (2024). A systematic literature review on knowledge management in SMEs: Current trends and future directions. Management Review Quarterly, 74(1), 263–288. https://doi.org/10.1007/s11301-022-00299-0
Fletcher-Brown, J., Carter, D., Pereira, V., & Chandwani, R. (2021). Mobile technology to give a resource-based knowledge management advantage to community health nurses in an emerging economies context. Journal of Knowledge Management, 25(3), 525–544. https://doi.org/10.1108/JKM-01-2020-0018
Frawley, E. (2020). Creative knowledge: The centrality of creativity in teachers’ conceptions of subject English. Changing English, 27(3), 295–304. https://doi.org/10.1080/1358684X.2020.1740975
Idrees, H., Xu, J., Haider, S. A., & Tehseen, S. (2023). A systematic review of knowledge management and new product development projects: Trends, issues, and challenges. Journal of Innovation & Knowledge, 8(2), 100350. https://doi.org/10.1016/j.jik.2023.100350
Imants, J., & Van der Wal, M. M. (2020). A model of teacher agency in professional development and school reform. Journal of Curriculum Studies, 52(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/00220272.2019.1604809
Jiang, Z., Huo, M. L., Jones, J., Cheng, Z., Manoharan, A., & Spoehr, J. (2025). Thriving in future work: Knowledge management and innovation perspectives. Knowledge Management Research & Practice, 23(1), 1–12. https://doi.org/10.1080/14778238.2024.2344347
Khan, A. N., Mehmood, K., & Kwan, H. K. (2024). Green knowledge management: A key driver of green technology innovation and sustainable performance in the construction organizations. Journal of Innovation & Knowledge, 9(1), 100455. https://doi.org/10.1016/j.jik.2023.100455
Koshelieva, O., Tsyselska, O., Kravchuk, O., Baida, I., Mironov, V., & Miatenko, N. (2023). Knowledge management as a new strategy of innovative development. International Journal of Professional Business Review, 8(5), 46. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i5.1592
Lam, L., Nguyen, P., Le, N., & Tran, K. (2021). The relation among organizational culture, knowledge management, and innovation capability: Its implication for open innovation. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 7(1), 66. https://doi.org/10.3390/joitmc7010066
Meyers, L. S., Gamst, G., & Guarino, A. J. (2013). Performing data analysis using IBM SPSS. Wiley.
Moate, J., Lempel, L., Palojärvi, A., & Kangasvieri, T. (2024). Teacher development through language-related innovation in a decentralised educational system. Professional Development in Education, 50(4), 730–745. https://doi.org/10.1080/19415257.2021.1902838
Ode, E., & Ayavoo, R. (2020). The mediating role of knowledge application in the relationship between knowledge management practices and firm innovation. Journal of Innovation & Knowledge, 5(3), 210–218. https://doi.org/10.1016/j.jik.2019.08.002
Patwary, A. K., Alwi, M. K., Rehman, S. U., Rabiul, M. K., Babatunde, A. Y., & Alam, M. M. D. (2022). Knowledge management practices on innovation performance in the hotel industry: Mediated by organizational learning and organizational creativity. Global Knowledge, Memory and Communication, 73(4/5), 662–681. https://doi.org/10.1108/GKMC-05-2022-0104
Rumanti, A. A., Rizana, A. F., & Achmad, F. (2023). Exploring the role of organizational creativity and open innovation in enhancing SMEs performance. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 9(2), 100045. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2023.100045
Skrbinjek, V., Vičič Krabonja, M., Aberšek, B., & Flogie, A. (2024). Enhancing teachers’ creativity with an innovative training model and knowledge management. Education Sciences, 14(12), 1381. https://doi.org/10.3390/educsci14121381
Sobaih, A. E. E., Gharbi, H., Abdallah, M. A. B., & Hassan, O. H. M. (2025). Unveiling the role of knowledge management effectiveness in university performance through administrative departments’ innovation. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 11(1), 100473. https://doi.org/10.1016/j.joitmc.2025.100473
Sofologi, M., Foutsitzi, E., Papantoniou, A., Kougioumtzis, G., Zaragas, H., Tsolaki, M., … Papantoniou, G. (2023). The effect of secondary education teachers’ metacognitive knowledge and professional development on their tacit knowledge strategies. Journal of Intelligence, 11(9). https://doi.org/10.3390/jintelligence11090179
Theodorio, A. O. (2024). Examining the support required by educators for successful technology integration in teacher professional development program. Cogent Education, 11(1), 2298607. https://doi.org/10.1080/2331186X.2023.2298607
Thneibat, M. M., Obeidat, A. M., Obeidat, Z. M., Al-Dweeri, R., & Thneibat, M. (2022). Promoting radical innovation through performance-based rewards: The mediating role of knowledge acquisition and innovative work behavior. International Journal of Innovation and Technology Management, 19(2), 2250005. https://doi.org/10.1142/S0219877022500055
Wang, Z. (2025). Linking innovative knowledge sharing and employees’ innovative behaviour: The mediating role of thriving at work. Knowledge Management Research & Practice, 23(1), 52–62. https://doi.org/10.1080/14778238.2023.2261411
Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS Quarterly, 33(1), 177–195. https://doi.org/10.2307/20650284
Woodman, R. W., Sawyer, J. E., & Griffin, R. W. (1993). Toward a theory of organizational creativity. Academy of Management Review, 18(2), 293–321. https://doi.org/10.5465/amr.1993.3997517
Yang, L. (2024). The predictive roles of arts teachers’ professional quality and creative style orientation on their professional development. Journal of Law and Sustainable Development, 12(1), e2582. https://doi.org/10.55908/sdgs.v12i1.2582
Yıldız, T., Balkan Akan, B., Sığrı, Ü., & Dabić, M. (2025). Impact of knowledge-sharing culture on organizational creativity: Integrating explicit and tacit knowledge sharing as mediators. Journal of Knowledge Management, 29(4), 1248–1277. https://doi.org/10.1108/JKM-05-2024-0633
Yusuff, R. O., Fasinu, T. M., & Binuomote, O. E. (2025). Harnessing adult education for creativity towards sustainable teaching skill development in Nigerian higher institutions. Ilorin Journal of Education, 45(2), 14–23.
نشریه مطالعات دانش پژوهی
دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 15
فروردین 1405
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار