نشریه مطالعات دانش پژوهی

نقش واسطه‌ای سواد اطلاعاتی در رابطه بین هوش هیجانی و اضطراب کتابخانه‌ای (موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه آموزشی علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 دکتری جامعه‌شناسی، گروه آموزشی علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

10.22034/jkrs.2025.20683

چکیده

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسی وضعیت هوش هیجانی، سواد اطلاعاتی، و اضطراب کتابخانه‌ای در بین دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان انجام گرفته است. 
روش‌شناسی: این پژوهش توصیفی از نوع همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش، دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در سال 1402 (تعداد 2218) بودند. نمونه آماری تحقیق، 340 نفر است که به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب‌شده بودند. جهت جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه هوش هیجانی شات (1998)، پرسش­نامه سواد اطلاعاتی یزدانی (1391) و پرسش­نامه اضطراب کتابخانه‌ای شهبازی و همکاران (2022) استفاده شد. پایایی پرسش‌نامه‌ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب 89/0، 85/0 و 81/0 به دست آمد. داده‌های جمع‌آوری‌شده با استفاده از روش‏های آمار توصیفی و آمار استنباطی و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تجزیه‌وتحلیل گردید.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش میانگین هوش هیجانی، سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان را به ترتیب 13/3، 24/3 و 08/3 نشان داد. همچنین، یافته‌ها نشانگر رابطه معناداری بین هوش هیجانی، سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای بود. همچنین، متغیر سواد اطلاعاتی نقش میانجی را در ارتباط بین هوش هیجانی و اضطراب کتابخانه‌ای به میزان (ضریب) 18/0- واحد (47/0-×38/0) ایفا می‌کند.
 نتایج: طبق یافته‌های پژوهش حاضر می‌توان ادعا کرد، سواد اطلاعاتی نه‌تنها به‌طور مستقیم بر اضطراب کتابخانه‌ای تأثیر دارد بلکه می‌تواند به‌عنوان میانجی مابین هوش هیجانی و اضطراب کتابخانه‌ای عمل نماید.
اصالت و ارزش: پژوهش حاضر برای اولین بار رابطه سه متغیر هوش هیجانی، سواد اطلاعاتی، اضطراب کتابخانه‌ای را با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری موردبررسی قرار داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Mediating Role of Information Literacy in the Relationship between Emotional Intelligence and Library Anxiety (A Case Study of Azarbaijan Shahid Madani University)

نویسندگان [English]

  • Rahim Shahbazi 1
  • Samad Adlipour 2

1 Associate Professor, Department of knowledge & Information Science, Azarbaijan Shahid Madani University, Tabriz, Iran

2 PhD in Sociology, Department of Social Sciences, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran

چکیده [English]

Purpose: This study aimed to investigate the status of emotional intelligence, information literacy, and library anxiety among postgraduate students at Azarbaijan Shahid Madani University and to examine the mediating role of information literacy in the relationship between emotional intelligence and library anxiety.
Methodology: This research employed a descriptive-correlational design and was analyzed using structural equation modeling (SEM). The study population consisted of all postgraduate students at Azarbaijan Shahid Madani University in the academic year 2023–2024 (N = 2218). A sample of 340 students was selected using simple random sampling. Data were collected using three standardized questionnaires: the Schutte Self-Report Emotional Intelligence Test (SSEIT, 1998), the Yazdani Information Literacy Scale (2012), and the Shahbazi et al. Library Anxiety Scale (2022). The reliability of the instruments, as measured by Cronbach’s alpha, was 0.89, 0.85, and 0.81, respectively. Data analysis was performed using both descriptive and inferential statistics via SPSS and AMOS software.
Findings: The mean scores for emotional intelligence, information literacy, and library anxiety among the postgraduate students were 3.13, 3.24, and 3.08, respectively (on a scale where a lower score for anxiety is favorable). The results indicated significant correlations among all three variables. Importantly, the structural equation model confirmed that information literacy plays a significant mediating role in the relationship between emotional intelligence and library anxiety, with an indirect effect coefficient of -0.18 (product of paths: -0.47 × 0.38).
Conclusion: The findings demonstrate that higher emotional intelligence is associated with reduced library anxiety, both directly and indirectly through the enhancement of information literacy skills. This suggests that fostering emotional intelligence and information literacy competencies in students can effectively mitigate the stress associated with library use.
Value: This study is the first to empirically investigate and model the tripartite relationship between emotional intelligence, information literacy, and library anxiety using structural equation modeling, thereby offering a more nuanced understanding of the factors influencing library anxiety.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Emotional Intelligence
  • Information Literacy
  • Library Anxiety
  • Graduate Students
  • Structural Equation Modeling
  • Azarbaijan Shahid Madani University
مراجع
ابراهیمی، الهه. (1391). بررسی رابطه بین ابعاد نگرش اینترنتی و اضطراب چندبعدی کتابخانه­ای دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز . پایان‌نامه منتشرنشده کارشناسی ارشد.  دانشگاه شیراز.
احمدی‌راد، محمد. (1386). رابطه هوش هیجانی و حمایت اجتماعی با اضطراب شغلی در زنان شاغل. پایان‌نامه منتشرنشده کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس.
آبیاری، آتوسا؛ و بیگدلی، زاهد (1392). بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید چمران. مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، 5(11)، 17-36. https://slis.scu.ac.ir/article_10904.html
پارسایی محمدی، پرستو؛ آزاده، فریدون؛ حاجی، علیرضا؛ و فتاحی، طیبه. (1397). بررسی و مقایسه میزان اضطراب کتابخانه‌ای و ارتباط آن با ویژگی‌های جمعیت شناختی. توسعه آموزش جندی‌شاپور، 9(1)، 20-29. . https://edj.ajums.ac.ir/article_81685.html
حریری، نجلا؛ و نعمتی، سمیه. (1388). سنجش اضطراب کتابخانه‌ای در بین دانشجویان مطالعه موردی: دانشکده علوم و توان‌بخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران. دانش شناسی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، ۷، ۳۹-47. https://journals.iau.ir/article_520705.html
خدیوی، شهناز. (1386). اضطراب استفاده از منابع کتابخانه‌ای و منابع الکترونیک در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان. علوم تربیتی، 14(3)، 117-134. https://education.scu.ac.ir/article_15799.html
خسروی، عبدالرسول؛ بصیریان، رضا؛ و معتمد، نیلوفر. (1391). بررسی رابطه هوش هیجانی و اضطراب کتابخانه‌ای دانشجویان دانشگاه‌های دولتی بوشهر. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 46(2)، 51-31. https://jlib.ut.ac.ir/article_36194.html
دهقانی، ماهرخ؛ عزیزیان، نسرین؛ و بهتاج، ایوب. (1398). رابطۀ قابلیت‌های پژوهشی و سواد اطلاعاتی با پیش‌بینی اضطراب پژوهش در بین دانشجویان تربیت‌بدنی. رویکردهای نوین در مدیریت ورزشی، ۷ (۲۴)، ۵۰-۳۹. https://ntsmj.issma.ir/article-1-1064-fa.html
رفیعی، مقدم؛ جعفری، فریده؛ و مفرد، الهه. (1391). بررسی میزان اضطراب کتابخانه‌ای دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال. فصلنامه دانش‌شناسی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، 16، 70-61. https://journals.iau.ir/article_520537.html
زاهد بابلان، عادل؛ خالق‌، علی؛ و حسنی، مهدی. (1397). رابطه بین سواد اطلاعاتی و مدیریت زمان. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی، 52(1)، 57-82. https://jlib.ut.ac.ir/article_69600.html
سالدار، نگین؛ و شهبازی رحیم. (1402). مدل‌یابی معادلات ساختاری رابطه سواد رسانه‌ای و هوش هیجانی با سواد سلامت (موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه شهید مدنی آذربایجان. پیاورد سلامت، 17(2)، ۹۷-۱۱۰. https://payavard.tums.ac.ir/article-1-7253-fa.html
صفاریان، همدانی؛ ضامنی، سعید؛ مقدم، سعید؛ و فرشیده، مقدم. (1393). ارتباط بین سواد اطلاعاتی و هوش هیجانی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گلستان. مدیریت اطلاعات سلامت، 11(4)، 443-453. https://him.mui.ac.ir/article_11321.html
عرفان­منش، محمد؛ و بصیریان، رضا. (1390). مطالعه تأثیر آموزش مهارت‌های کتابخانه‌ای و تورهای آشنایی با کتابخانه بر اضطراب کتابخانه‌ای دانشجویان. دانش‌شناسی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، 15، 43-51. https://journals.iau.ir/article_520567.html
غفاری، سعید؛ و فتوحی، سمانه. (1397). بررسی رابطه بین سواد اطلاعاتی و اضطراب کتابخانه‌ای در دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه خوارزمی. مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، 102(24)، 219-232. https://slis.scu.ac.ir/article_13127.html
لطیفی، سعید؛ کرمی، آزادالله؛ و بابامرادی، افشین. (1392). پیش‌بینی اضطراب رایانه معلمان بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و مؤلفه‌های هوش هیجانی آنان. فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 4(2)، 131-141. https://journals.iau.ir/article_637821.html
محمدخانی، شهرام؛ سالمی، آرمان؛ و حکیم‌پور، صبا (1395). هوش هیجانی به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده پختگی روان‌شناختی. فصلنامه شخصیت و تفاوت‌های فردی، 5(11)، 9-26. http://noo.rs/IJEiK
هاشمی، سهیلا؛ اکبری، عباس؛ و عباسی اصل، رؤیا. (1394). رابطه علی ابعاد الگوی ارتباطی خانواده، هوش هیجانی و خودکارآمدی تحصیلی با اضطراب امتحان در دانش‌آموزان. پژوهش‌های نوین روان‌شناختی، 40، 101-128. https://psychologyj.tabrizu.ac.ir/article_4688.html
Abdoh, E. S. (2021). Library anxiety among Omani and Saudi Arabian international students: A case study at the University of South Carolina, USA. The Journal of Academic Librarianship, 47(2), 102305. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2020.102305.
Abusin, K., & Zainab, A. (2010). Exploring library anxiety among Sudanese university students. Malaysian Journal of Library & Information Science, 15(1), 55–81. https://ejournal.um.edu.my/index.php/MJLIS/article/view/6722
Abusin, K., Zainab, A., & Karim, N. (2011). Sudanese library anxiety constructs. Information Development, 27(3), 161–175. https://doi.org/10.1177/0266666911414376
Agalya, A., Singson, M., Thiyagarajan, S., & Gogoi, T. (2022). Investigating the relationship between emotional intelligence, library anxiety, and academic performance of postgraduate students. Journal of Information and Knowledge, 59(5), 295–306. https://doi.org/10.17821/srels/2022/v59i5/170654
Anwar, M. A., Al-Kandari, N. M., & Al-Qallaf, C. L. (2004). Use of Bostick's library anxiety scale on undergraduate biological students. Library & Information Science Research, 26(2), 266–283. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2004.01.007
Battle, J., Hastings, S. K., & Turner, P. (2004). The effect of information literacy instruction on library anxiety among international students. University of North Texas. https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc5552
Benjamin, L.S., Pasay an, E., Vijayalakshmi, K. et al. (2024). Emotional intelligence and self-esteem among Saudi Arabian and Indian nursing students: findings from two countries. BMC Nurs 23, 349. https://doi.org/10.1186/s12912-024-02022-8
Black, S. (2016). Psychosocial reasons why patrons avoid seeking help from librarians. The Reference Librarian, 57(1), 35–56. https://doi.org/10.1080/02763877.2015.1096227
Bostick, S. L. (1992). The development and validation of the library anxiety scale (PhD). Wayne State University (ProQuest Dissertation)
Cleveland, A. M. (2004). Library anxiety: A decade of empirical research. Library Review, 53(3): 177-185. https://doi.org/10.1108/00242530410526583
De-Paor, S., & Heravi, B. (2020). Information literacy and fake news: How the field of librarianship can help combat the epidemic of fake news. The Journal of Academic Librarianship, 46(5), 102218. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2020.102218
Erfanmanesh, M. (2011). Use of multidimensional library anxiety scale on education and psychology students in Iran. Library Philosophy and Practice, (1), 3. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/563
Erfanmanesh, M., Abrizah, A., & Noor, A. K. (2002). Development of the information-seeking anxiety scale. Malaysian Journal of Library & Information Science, 17(1), 21-39. https://ejournal.um.edu.my/index.php/MJLIS/article/view/1880
Gardijan, N. (2021). Library Anxiety: An overview of re-emerging phenomena. Library Philosophy and Practice (e-journal). 5021. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/5021
Germani, F. (2020). The mental health of PhD students is at stake: scientific journals should take the blame. https://bit.ly/3mx6h4G
Gogoi, T., Singson, M., & Thiyagarajan, S. (2021). Library anxiety among marginalized university students in Northeast India. Evidence Based Library and Information Practice, 16(1), 25–45. https://doi.org/10.18438/eblip29626
Goleman D (1995) Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. New York: Bantam.
Goleman, D., Boyatzis, R., & McKee, A. 2013, Primal leadership: unleashing the power of emotional intelligence: Harvard Business Press.
Gross, M., Latham, D. (2007). Attaining information literacy: an investigation of the relationship between skill level, self-estimates of skill. Library & Information Science Research, 29 (3), 332-353. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2007.04.012
Hardesty, E. A. (2016). Lost and afraid in the library: How Academic Librarians are Conquering Library (Conference Poster) Anxiety Today. https://www.ideals.illinois.edu/items/94027
Hasanah, A, Mutia, F., & Salleh, N. (2024). Library anxiety among undergraduate students with visual disabilities. The International Journal of Information, Diversity, & Inclusion (IJIDI). 8(2), 1-13.
Igbinovia, M. O. (2016). Emotional self-awareness and information literacy competence correlate with task performance of academic library personnel. Library Philosophy and Practice (e-journal). 1370. https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/1370
Jan, S. U., & Anwar, M. A. (2018). Emotions management skills and barriers with library staff: A correlational survey of agriculture students. The Journal of Academic Librarianship, 44(1), 33–38. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2017.12.006
Jan, S. U., Anwar, M. A., & Warraich, N. F. (2020). The relationship between emotional intelligence, library anxiety, and academic achievement. Journal of Librarianship and Information Science, 52(1), 237–248. https://doi.org/10.1177/0961000618790629
Jiao, Q. C., & Onwuegbuzie, A. J. (1997). Factors associated with library anxiety. American Educational Research Association Conference. Chicago.
Kapur, N., & Rawat, V. (2016). Professional dance in relation to, quality of life, emotional intelligence, and self-concept. International Journal of Indian Psychology, 3(2). 1-17. https://10.25215/0302.045
Karim, N., & Ansari, N. (2017). Examining the effects of gender, and bibliographic instruction on library anxiety. Malaysian Journal of Library &Information Science, 16(2), 141–154. https://ejournal.um.edu.my/index.php/MJLIS/article/view/6706
Lackner, J. (2022). Confronting library anxiety. Public Services Quarterly, 18(3), 224–231. https://doi.org/10.1080/15228959.2022.2095320
Lee, S., Wagoner, R., & Lynch, B. (2011). An exploratory case study of library anxiety and basic skills English students in a California college. University of California, Los Angeles. http://www.scottwlee.com/Library_Anxiety_Basic_Skills_(LEE)b.pdf
Malekian, F., Fathi, M., & Malekian, F. (2012). The relationship between emotional intelligence with elements and quality of visual literacy. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 51, 928-933. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.08.26
McGrew, S., & Kohnen, A. M. (2024). Tackling misinformation through online information literacy: Structural and contextual considerations. Journal of Research on Technology in Education, 56(1), 1–6. https://doi.org/10.1080/15391523.2023.2280385
McPherson, M. A. (2015). Library anxiety among university students: A survey. IFLA Journal, 41(4), 317–325. https://doi.org/10.1177/0340035215603993
Mellon, C. A. (1986). Library anxiety: A grounded theory. College & Research Libraries, 47(2), 160–165. https://crl.acrl.org/index.php/crl/article/view/14195/15641
Mellon, C. A. (1988). Attitudes: The forgotten dimension in library instruction. Library Journal, 113, 137-139. https://www.semanticscholar.org/paper/Attitudes
Nieves-Whitmore, K. (2021). The relationship between academic library design and library anxiety in students. Portal, 21(3), 485–510. https://doi.org/10.1353/pla.2021.0027
Onwuegbuzie, A. J., Jiao, Q. G., & Bostick, S. L. (2004). Library anxiety: Theory, research, and applications. Vol. 1. Scarecrow Press. https://books.google.com/books/about/Library_Anxiety.html?id=75LczxSey3sC
Shahbazi, R., Parvaneh, Z., & Ghasemzadeh, A. (2022). A study of the relationship between library anxiety and emotional intelligence. International Journal of Information Science and Management, 20(1), 1-14. https://ijism.isc.ac/article_698354_57364a84f8a9a23eacd27be213231c77.pdf
Schutte, N. S., Malouff, J. M., Hall, L. E., Haggerty, D. J., Cooper, J. T., Golden, C. J., & Dornheim, L. (1998). Development and validation of a measure of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 25(2), 167–177. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(98)00001-4
Shehata, A. M. K., & Elgllab, M. F. M. (2019). Library anxiety among undergraduate students: A comparative study on Egypt and Saudi Arabia. Journal of Academic Librarianship, 45(4), 386-393. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2019.05.006
Shoham, S., Mizrachi, D., Jacobson, T. E., & Brooks, S. (2001). Library anxiety among undergraduates: A study of Israeli students. Journal of Academic Librarianship, 27(4), 305–311. http://dx.doi.org/10.1016/S0099-1333(01)00216-6
Sinnasamy, J., & Karim, N. H. A. (2017). Academic related anxieties: A case study investigating the relationships among library, communication, and language anxieties. Malaysian Journal of Library & Information Science, 20(2), 21-37. https://ajba.um.edu.my/index.php/MJLIS/article/view/1763
Song, Z., Zhang, S., & Clarke, C. P. (2014). Library anxiety among Chinese students: Modification and application of LAS in the context of Chinese. The Journal of Academic Librarianship, 40(1), 55–61. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2013.10.014
Świgoń, M. (2011). Library anxiety among Polish students: Development and validation of the Polish library anxiety scale. Library & Information Science Research, 33(2),144–150. https://doi.org/10.1016/j.lisr.2010.09.003
Thomas, C. L., Sung, W., & Bretl, B. L. (2023). Emotional intelligence and anxiety in university students: evidence of a curvilinear relationship. Journal of Further and Higher Education, 47(6), 797–809. https://doi.org/10.1080/0309877X.2023.2185773
Van Kampen, D. J. (2004). Development and validation of the multidimensional library anxiety scale. College & Research Libraries, 65(1), 28–34. https://crl.acrl.org/index.php/crl/article/view/15639
Wong, C.S., & Law, K.S. (2002). The effects of leader and follower emotional intelligence on performance and attitude: An exploratory study. Leadership Quarterly, 13, 243–274. https://psycnet.apa.org/record/2002-17615-003
Woolston, C. (2019). Nature’s survey of more than 6,000 graduate students reveals the turbulent nature of doctoral research (13 November 2019). Nature, 575, 403-406 https://doi.org/10.1038/d41586-019-03459-7
Yang, X. & Khan, A.U. (2023). Validity and reliability of factors causing information-seeking anxiety during information-seeking behaviors. Collection and Curation, 42(4), 128-136. https://doi.org/10.1108/CC-11-2022-0040
Yee, K. K., & Huey Shyh, T. (2024). Problem-based learning: media and information literacy project to combat misinformation for future communicators. Journalism & Mass Communication Educator, 79(3), 340-364. https://doi.org/10.1177/10776958241256404
نشریه مطالعات دانش پژوهی
دوره 4، شماره 4 - شماره پیاپی 14
دی 1404
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار