نشریه مطالعات دانش پژوهی

طراحی نظام نرم اکتساب دانش برای نهادهای اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه مدیریت، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/jkrs.2025.19876

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف توسعه یک نظام اکتساب دانش برای نهادها انجام شده است تا با مستندسازی و بهره‌گیری از دانش و تجربیات سازمانی، ضمن تبدیل دانش ضمنی به صریح، چالش‌های راهبردی را شناسایی و ظرفیت‌های یادگیری نهادی و نهایتاً عملکرد سازمانی را بهبود بخشد.
روش‌شناسی‌: جهت دستیابی به هدف پژوهش، از روش‌شناسی نظام‌های نرم استفاده شده است. داده‌ها عمدتاً از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته جمع‌آوری شدند و پرسش­نامه‌ها به‌عنوان روش مکمل به کار گرفته شدند. پژوهش دربردارند­ه­ی شش گام ساختاریافته بود که شامل شناسایی چالش‌های کلیدی، آسیب‌شناسی نظام‌های سازمانی، تجزیه‌وتحلیل ذی‌نفعان، ترسیم نقشه شناختی معنایی، تحلیل اهمیت-عملکرد، و ارائه توصیه‌های اجرایی بود.
یافته‌ها: 20 متغیر کلیدی طراحی برای یک نظام اکتساب دانش شناسایی شد که بر اساس تحلیل اهمیت-عملکرد در چهار حوزه تصمیم‌گیری راهبردی دسته‌بندی شدند. این متغیرها بر اساس وزن نهایی خود رتبه‌بندی شدند تا درک جامعی از اهمیت نسبی آن‌ها فراهم شود.
نتایج: با به‌کارگیری یک روش‌شناسی نظام‌مند، چارچوبی متقن برای طراحی و اجرای یک نظام اکتساب دانش ارائه شده است. یافته‌ها بینش‌های کاربردی برای نهادهای اجتماعی جهت مقابله با چالش‌های راهبردی، بهینه‌سازی استفاده از منابع شناختی و ارتقای شیوه‌های مدیریت دانش فراهم می‌کند.
اصالت و ارزش: رویکردی ساختاریافته و گام‌به‌گام برای اکتساب دانش نهادی ارائه شده است که بینش‌های نظری را با توصیه‌های اجرایی ترکیب می‌کند. یافته‌ها برای سازمان‌هایی که به دنبال تقویت توانایی‌های یادگیری و رفع چالش‌های تبدیل دانش ضمنی به صریح از طریق مدیریت دانش مؤثر هستند، ارزشمند است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Designing a Soft Knowledge Acquisition System for Social Institutions

نویسنده [English]

  • Mohammad Milad Ahmadi

Assistant Professor, Department of Management, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Purpose: This study aims to develop a knowledge acquisition system tailored to social institutions, addressing the strategic challenges associated with documenting and leveraging organizational knowledge and experiences in order to enhance institutional learning and performance.
Methodology: The research employed the Soft Systems Methodology (SSM) approach. Data were collected primarily through semi-structured interviews, supplemented by questionnaires. The study was conducted through six structured steps, including identification of key challenges, diagnosis of organizational systems, CATWOE analysis, development of a semantic cognitive map, performance-importance analysis, and the formulation of implementation recommendations.
 Findings: The research identified 20 critical design variables for a knowledge acquisition system. These variables were categorized into four strategic decision areas based on the results of the performance-importance analysis and were subsequently ranked according to their final weights, enabling a comprehensive understanding of their relative significance.
Conclusion: By applying systematic methodologies, this study presents a robust framework for design and implementation of a knowledge acquisition system. The findings offer practical insights that can assist institutions in addressing strategic challenges, optimizing the use of cognitive resource, and fostering effective knowledge management practices.
Value: This research contributes a structured, step-by-step approach to institutional knowledge acquisition by integrating theoretical insights with actionable recommendations. It provides value for organizations seeking to enhance their learning capabilities and address strategic challenges through effective knowledge management systems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Knowledge Management
  • Tacit Knowledge
  • Social Institutions
  • Systemic Methodology
  • Systematization
مراجع
احمدی، محمدمیلاد؛ تولّایی، روح‌الله؛ و حصیرچی، امیر. (1399). نگاشت شناختی فازی عوامل مؤثر بر موفقیت اکتساب دانش سازمانی خبرگان. تحقیقات کتابداری و اطلاع‌‏رسانی دانشگاهی، 54(4)، 131-113. https://doi.org/10.22059/jlib.2020.293870.1444
احمدی، محمدمیلاد؛ تولّایی، روح‌الله؛ مهتدی، محمدمهدی؛ و طاهری، علی. (1401). نگاشت معنایی الگوی اکتساب دانش مدیریت راهبردی در سازمان‌های نهادی. مطالعات مدیریت کسب‌وکار هوشمند، 11(42)، 1-35. https://doi.org/10.22054/ims.2022.15508
احمدی، محمدمیلاد؛ تولّایی، روح‌الله؛ مهتدی، محمدمهدی؛ و طاهری، علی. (1400). بررسی روند تحولات «اکتساب دانش»: تحلیل علم‌سنجی پژوهش‌های ایران و جهان. مدیریت راهبردی دانش سازمانی، 4(12)، 1-49. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26454262.1400.4.13.1.2
اسکات، ریچارد. (1995). نهادها و سازمان‌ها. (ترجمه مینا دده بیگی، 1387). سمت.
https://samt.ac.ir/fa/book/2110/
افرازه، عباس. (1384). مدیریت دانش، مفاهیم، مدل‌ها، اندازه‌گیری و پیاده‌سازی. انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر. https://www.gisoom.com/book/1310044/
تولایی، روح‌الله؛ و صباغی، زهرا. (1394). طراحی الگوی مفهومی توسعه مدیریت جهادی با استفاده از  ترکیب روش سیستم‌های نرم و نگاشت شناختی. بهبود مدیریت، 9(2)، 121-145. https://www.behboodmodiriat.ir/article_42878.html
تولایی، روح‌الله؛ حقیقی بروجنی، پیام؛ و احمدی، محمدمیلاد. (1397). طراحی مدل فرآیندی بومی اکتساب دانش سازمانی خبرگان با استفاده از نگاشت شناختی معنایی. چشم‌انداز مدیریت دولتی، 9(36)، 63-88. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.22516069.1397.9.4.3.4
تولایی، روح‌الله؛ و محمدزاده علمداری، مهرداد. (1396). فنون و ابزارهای روش تحقیق در مدیریت. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد صنعتی امیرکبیر. https://www.gisoom.com/book/11340065/
سرمد، زهره؛ بازرگان، عباس؛ و حجازی، الهه. (1397). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. انتشارات آگاه. https://www.gisoom.com/book/1319670/
سلامی، مریم؛ و محسنی، مهناز. (1398). تأثیر اکتساب دانش و جوسازمانی بر عملکرد شغلی کتابداران کتابخانه‌های عمومی شهرستان رشت. مطالعات دانش‌شناسی، 6(21)، 25-41. https://doi.org/10.22054/jks.2020.46551.1252
شریف‌زاده، محمدشریف؛ و عبدالله‌زاده، غلامحسین.(1394). رهیافت سیستمی در مطالعات کسب‌وکار: کاربرد روش‌شناسی نظام‌های نرم. کارآفرینی در کشاورزی، 2(1)، 37-75. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.24767735.1394.2.1.3.5
صادقی مقدم، علی‌اصغر؛ خاتمی فیروزآبادی، علی؛ و ربانی، یوسف. (1390). استفاده از رویکرد ترکیبی SD و SSM برای حل مسائل اجتماعی غیر ساختاریافته. مدیریت صنعتی، 3(7)، 55-76. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20085885.1390.3.2.4.5
ضرغامی‌فرد، مژگان؛ و آذر، عادل. (1392). تحلیلی بر شیوه نگاشت شناختی در ساختاربندی داده‌های کیفی مطالعات سازمانی. مطالعات رفتار سازمانی، 3(1و2)، 159-185. https://obs.sinaweb.net/article_12434.html
علی‌اکبری، آرش. (1387). چگونگی مواجهه با مسائل در سیستم‌های نرم. توسعه انسانی پلیس، 5(20)، 21-7. http://pod.jrl.police.ir/article_9437.html
کوهن، بروس (1990). درآمدی بر جامعه‌شناسی. (ترجمه محسن ثلاثی، 1380). توتیا. https://www.iranketab.ir/book/94287-introduction-to-sociology
گلشن فومنی، محمدرسول. (1384). جامعه‌شناسی سازمان‌ها و توان سازمانی. دوران. https://www.iranketab.ir/book/89256-sociology
نجاتیان، آرزو. (1399). نقش و جایگاه سازمان‌ها، نهادها و مراکز نظامی و انتظامی، آموزشی و فرهیختگان استان همدان در تحقق جامعه اسلامی. مطالعات فرهنگی پلیس (دانش انتظامی همدان)، 7(2)، 66-57. https://doi.org/10.22034/hpsj.2020.94396
نظافتی، نوید؛ رشیدی، مهسا؛ و تقوی فرد، محمدتقی. (1392). مقایسه تکنیک‌های استخراج دانش و ارائه یک متدولوژی ساخت‌یافته به‌منظور مستندسازی دانش. چشم‌انداز مدیریت دولتی، 4(2)، 86-63. https://jpap.sbu.ac.ir/article_94877.html
نعمتی، مریم؛ خدابخشی، محمد؛ و حیدری، علی. (1398، 6تیر). ارتباط مدیریت دانش و مدیریت منابع انسانی و تأثیر آن بر مزیت رقابتی سازمان‌ها. ششمین همایش ملّی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران. دانشگاه تهران. https://civilica.com/doc/913996/
Agarwal, R., & Tanniru, M. R. (1991). Knowledge extraction using content analysis. Knowledge Acquisition, 3(4), 421–441. https://doi.org/10.1016/S1042-8143(05)80027-5
Agrawal, A., Kumar, C., & Mukti, S. K. (2021). Role of information and communication technology (ICT) to enhance the success of knowledge management (KM): A study in a steel plant. Journal of the Knowledge Economy, 12(4), 1760–1786. https://doi.org/10.1007/s13132-020-00694-6
Ahmadi, M. M., & Mohtadi, M. M. (2024). Acquiring strategic management knowledge in open organisations: An importance-performance analysis. Journal of Information & Knowledge Management, 23(6), 2450089. https://doi.org/10.1142/S0219649224500898
Checkland, P. (1981). Systems thinking, systems practice. Wiley. https://www.wiley.com/en-us/Systems+Thinking%2C+Systems+Practice%3A+Includes+a+30-Year+Retrospective-p-9780471986065
Checkland, P., & Scholes, J. (1999). Soft systems methodology in action. Wiley. https://www.wiley.com/en-us/Soft+Systems+Methodology+in+Action-p-9780471986058
Cohen, W. M., & Levinthal, D. A. (1990). Absorptive capacity: A new perspective on learning and innovation. Administrative Science Quarterly, 35(1), 128–152. https://doi.org/10.2307/2393553
Cummings, T. G., & Worley, C. G. (2005). Organization development & change. Cengage learning. https://faculty.cengage.com/works/9780357986158
Davenport, T. H., & Prusak, L. (1998). Working knowledge: How organizations manage what they know. Harvard business school press. https://store.hbr.org/product/working-knowledge-how-organizations-manage-what-they-know/3014
Gaines, B. R. (2004). Organizational knowledge acquisition. In Handbook on knowledge management 1: knowledge matters (pp. 317-347).  Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-24746-3_16
Heisig, P. (2009). Harmonization of knowledge management: Comparing 160 KM frameworks around the globe. Journal of Knowledge Management, 13(4), 31–40. https://doi.org/10.1108/13673270910971798
Hua, J. (2008, December). Study on knowledge acquisition techniques. In 2008 Second International Symposium on Intelligent Information Technology Application (Vol. 1, pp. 181-185). IEEE.‏ https://doi.org/10.1109/IITA.2008.152
Kidd, L. A. (1987). Knowledge acquisition for expert systems: A practical handbook. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-1823-1
Luca, A., Lupu, L. M., & Herghiligiu, I. V. (2016). Organizational knowledge acquisition-Strategic objective of organization. CBU international conference proceedings, 4, 126–131. https://doi.org/10.12955/cbup.v4.753
March, J. G. (1991). Exploration and exploitation in organizational learning. Organization Science, 2(1), 71–87. https://doi.org/10.1287/orsc.2.1.71
Martilla, J. A., & James, J. C. (1977). Importance-performance analysis. Journal of Marketing, 41(1), 77–79. https://doi.org/10.1177/002224297704100112
Matar, I., & Raudeliūnienė, J. (2021). The role of knowledge acquisition in enhancing knowledge management processes in higher education institutions. International scientific conference: Contemporary issues in Business, Management and Economics Engineering (pp. 1–8). Vilnius Gediminas technical university. https://etalpykla.vilniustech.lt/handle/123456789/155855
Munhall, P. L. (2012). Nursing research: A qualitative perspective. Jones & Bartlett learning. https://www.google.com/books/edition/Nursing_Research/qaMdD5hoRnoC?hl=en
Niu, K. H. (2010). Knowledge management practices and organizational adaptation: Evidence from high technology companies in China. Journal of Strategy and Management, 3(4), 325–343. https://doi.org/10.1108/17554251011092692
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. Oxford university press. https://www.google.com/books/edition/The_Knowledge_creating_Company/B-qxrPaU1-MC?hl=en
Pala, Ö., Vennix, J. A., & Van Mullekom, T. (2003). Validity in SSM: Neglected areas. Journal of the Operational Research Society, 54(7), 706–712. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2601577
Polanyi, M. (1962). Tacit knowing: Its bearing on some problems of philosophy. Reviews of Modern Physics, 34(4), 601–616. https://doi.org/10.1103/RevModPhys.34.601
Roling, N., & Engel, P. (1992). The development of the concept of agricultural knowledge and information systems: Implications for extension. In W. M. Rivera & D. J. Gustafson (Eds.), Agricultural extension: Worldwide institutional evolution and forces for change (pp. 125–137). Elsevier. https://research.wur.nl/en/publications/the-development-of-the-concept-of-agricultural-knowledge-and-info
Smith, P. (1996). An introduction to knowledge engineering. International Thomson computer press. https://www.google.com/books/edition/An_Introduction_to_Knowledge_Engineering/-nEhAQAAIAAJ?hl=en
Wilson, B. (1990). Systems: Concepts, methodologies, and applications. Wiley. https://www.wiley.com/en-be/Systems%3A+Concepts%2C+Methodologies%2C+and+Applications%2C+2nd+Edition-p-9780471927167
Xie, X., Wang, L., & Zeng, S. (2018). Inter-organizational knowledge acquisition and firms’ radical innovation: A moderated mediation analysis. Journal of Business Research, 90, 295–306. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.04.038
نشریه مطالعات دانش پژوهی
دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 12
آبان 1404
فایل ها
هم رسانی
ارجاع به این مقاله
آمار