نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• رضا کریمی ¹
• فاطمه یزدان پناه ²
• محمدرضا شکاری ³

¹ دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران

² کارشناس ارشد، علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران.

³ استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

چکیده

هدف. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر مدیریت دانش شخصی کتابداران کتابخانه‌های دانشگاهی است.

روش. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی؛ از نظر شیوه گردآوری داده‌ها، توصیفی؛ و از نظر رویکرد، یک مطالعه‌ی آمیخته اکتشافی است. در بخش کیفی پژوهش، ابتدا مرور نظام‌مند انجام شد؛ سپس عوامل استخراج‌شده با استفاده از روش دلفی فازی بررسی، پالایش و تأیید شدند. در بخش کمی نیز به‌منظور اولویت‌بندی عوامل از روش مارکوس استفاده شد.

یافته‌ها. مدیریت دانش شخصی کتابداران دانشگاهی تحت تأثیر سه دسته عامل فردی، زیرساختی و سازمانی قرار دارد. عامل فردی شامل فرصت اشتراک دانش، نگرش به مدیریت دانش شخصی، فرهنگ تسهیم دانش، سهولت و سودمندی اشتراک دانش، انگیزه‌های شغلی و مهارت‌های ارتباطی است. عامل زیرساختی بر وجود ابزارها، سامانه‌ها و فناوری‌های مرتبط تأکید دارد و عامل سازمانی شامل فرهنگ و جو سازمانی، توانمندسازی رهبری و راهبردهای شخصی‌سازی است.

نتیجه‌گیری. مدیریت دانش شخصی پدیده‌ای وابسته به ساختارهای سازمانی وفناوری‌های پشتیبان است. انگیزه‌ها، نگرش‌ها و مهارت‌های فردی نقش کلیدی در تسهیل اشتراک دانش دارند، اما بدون وجود زیرساخت‌های مناسب و حمایت‌های سازمانی، این تلاش‌ها به نتایج مطلوب منجر نمیشوند. توسعه فناوری‌های نوین می‌تواند فرآیندهای تسهیم و استفاده از دانش را تسریع کند و موانع فنی را کاهش دهد. همچنین ایجاد فرهنگ سازمانی حمایتگر و فراهم‌کردن جو سازمانی مناسب، این امکان را می‌دهد که دانش با اطمینان بیشتری به اشتراک گذاشته شود. بهبود مدیریت دانش شخصی در کتابخانه‌های دانشگاهی مستلزم اتخاذ رویکردی جامع است که به ارتقای مهارت‌های فردی، توسعه زیرساخت‌های فناورانه و ایجاد بسترهای سازمانی مناسب توجه نماید.

کلیدواژه‌ها

• اشتراک دانش
• مدیریت دانش شخصی
• کتابداران دانشگاهی
• کتابخانه‌های دانشگاهی
• روش مارکوس

موضوعات

• ابعاد فناورانه مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

Identifying and Prioritizing the Factors Affecting Personal Knowledge Management among Academic Librarians

نویسندگان [English]

• Reza Karimi ¹
• Fatemeh Yazdan Panah ²
• Mohammad Reza Shekari ³

¹ Associate Professor, Department of Knowledge and Information Science, University of Qom, Qom, Iran

² M.A. in Department of Knowledge and Information Science, University of Qom, Qom, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Knowledge and Information Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.

چکیده [English]

Purpose: This study aims to identify and prioritize the factors affecting the Personal Knowledge Management of academic librarians.

Methodology: In terms of purpose, this research is applied; regarding data collection, it is descriptive; and in terms of approach, it adopts an exploratory mixed-method design. In the qualitative phase, a systematic review was conducted to identify relevant factors. The extracted factors were then examined, refined, and validated using the Fuzzy Delphi method. In the quantitative phase, the Marcus method was employed to prioritize the identified factors.

Findings: The results indicate that academic librarians’ PKM is influenced by three major categories of factors: individual, infrastructural, and organizational. Individual factors include opportunities for knowledge sharing, attitudes toward PKM knowledge-sharing culture, perceived ease and usefulness of knowledge sharing, job motivation, and communication skills. Infrastructural factors emphasize the availability of relevant tools, systems, and technologies. Organizational factors include organizational culture and climate, leadership empowerment, and personalization strategies.

Conclusion: PKM is closely dependent on organizational structures and supporting technologies. Individual motivations, attitudes, and skills play a critical role in facilitating knowledge sharing; however, without adequate technological infrastructure and organizational support, these efforts are unlikely to achieve optimal outcomes. The development of emerging technologies can accelerate knowledge-sharing processes, enhance knowledge utilization, and reduce technical barriers. Likewise, a supportive organizational culture and an appropriate organizational climate encourage greater confidence in sharing knowledge. Therefore, improving PKM in academic libraries requires a comprehensive approach that simultaneously strengthens individual competencies, develops technological infrastructures, and fosters supportive organizational environments.

کلیدواژه‌ها [English]

• Knowledge Sharing
• Personal Knowledge Management
• Academic Librarians
• Academic Libraries
• MARCOS Method