نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• فاطمه جلالی شیجانی

موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور

چکیده

هدف: سرقت علمی به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی اخلاق پژوهش، توجه گسترده‌ای را در جوامع دانشگاهی به خود جلب کرده است. با وجود پژوهش‌های متعدد درباره تعریف و پیامدهای آن، بررسی خاستگاه‌های تاریخی این حوزه به‌عنوان یک زمینه مطالعاتی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر شناسایی ریشه‌ها و آثار اثرگذار در شکل‌گیری و تحول مطالعات سرقت علمی است.
روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی و توصیفی با رویکرد علم‌سنجی انجام شده است. جامعه آماری شامل کلیه مقالات و کتاب‌های نمایه‌شده در پایگاه Web of Science با کلیدواژه «Plagiarism» در بازه زمانی 1950 تا 2023 است. در مجموع، 4,637 مدرک شامل 101,972 استناد با استفاده از نرم‌افزار CRExplorer و به‌کارگیری روش‌های طیف‌سنجی سال انتشار مآخذ (RPYS) و نسخه تکمیلی آن (RPYS-CO) تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج تحلیل RPYS منجر به شناسایی هشت سال جهش استنادی شد که بیانگر انتشار آثار کلیدی و تحول‌آفرین در این حوزه هستند. برجسته‌ترین نقطه عطف، مقاله ربکا مور هاوارد (1995) است که با معرفی مفهوم «وصله‌نویسی»، رویکردی آموزشی به سرقت علمی ارائه داد. تحلیل RPYS-CO نیز منابع اثرگذاری را آشکار کرد که بر ابعاد زبانی، فرهنگی و آموزشی سرقت علمی تأکید دارند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند که توسعه مطالعات سرقت علمی روندی غیرخطی و مبتنی بر جهش‌های مفهومی داشته است. همچنین نقش آموزش، مهارت‌های زبانی و تفاوت‌های فرهنگی در شکل‌گیری رفتارهای غیرآکادمیک برجسته‌تر از رویکردهای صرفاً فناورانه یا مجازاتی است. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری سیاست‌گذاران دانشگاهی و طراحان برنامه‌های آموزشی قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

• سرقت علمی
• تقلب علمی
• خاستگاه تاریخی
• وب آوساینس

موضوعات

• ابعاد تاریخی مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

Exploring the Historical Roots of the Plagiarism Research Domain Using Reference Publication Year Spectroscopy (RPYS) and Co-Citation Based RPYS (RPYS-CO)

نویسنده [English]

• Fatemeh Jalali Sheyjani

National Research Institute for Science Policy

چکیده [English]

Purpose: Plagiarism has become one of the most significant ethical challenges in academic communities. Despite extensive studies on its definitions, causes, and prevention, limited attention has been paid to its historical roots as a distinct field of study. This study identifies the intellectual origins and influential works that shaped plagiarism research.
Methodology: This applied descriptive study adopts a scientometric approach. The research population includes articles and books indexed in the Web of Science containing the keyword “Plagiarism” between 1950 and 2023. In total, 4,637 documents comprising 101,972 cited references were retrieved and analyzed using CRExplorer. Reference Publication Year Spectroscopy (RPYS) and its co-citation-based extension (RPYS-CO) were employed to examine historical citation patterns and foundational co-cited works.

Findings: RPYS identified eight citation peak years corresponding to landmark publications that introduced conceptual shifts in plagiarism studies. The most prominent turning point was Rebecca Moore Howard’s 1995 article, which introduced “patchwriting” and reframed plagiarism from a punitive issue to an educational one. RPYS-CO further revealed influential sources emphasizing linguistic, cultural, and pedagogical dimensions that were less visible in the initial RPYS results.

Conclusion: The findings indicate that plagiarism research has progressed through distinct conceptual breakthroughs rather than a linear trajectory. Educational practices, language proficiency, and cultural factors play a more critical role in shaping plagiarism-related behaviors than technological detection or punitive

کلیدواژه‌ها [English]

• Plagiarism
• Academic Misconduct
• Historical Roots
• Web of Science