نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محسن عارف نژاد ¹
• سیده مریم موسوی زاده ²

¹ دانشیار گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

² دانشجوی دکتری گروه مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

چکیده

هدف: مؤسسات آموزش عالی، در فرایند تجهیز دانشجویان به دانش­ها و مهارت­های موردنیاز آنان، چه به­طور مستقیم و چه غیرمستقیم در رابطه با اطلاعات و بهره‌مندی از آن فعالیت­هایی انجام می­دهند ازجمله این فعالیت­ها، آموزش سواد اطلاعاتی به آنان است. آموزش عالی با فراهم نمودن عوامل متعدد، سعی در تسهیل فرایند آموزش سواد اطلاعاتی به دانشجویان را دارند. لذا پژوهش حاضر باهدف تهیه نگاشت فازی عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان انجام پذیرفت.
روش‌شناسی‌: این پژوهش ازنظر هدف کاربردی و از حیث نحوه گردآوری داده­ها اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش حاضر دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته­های برق و کامپیوتر دانشگاه لرستان بودند، که از میان آن­ها 20 نفر به‌عنوان اعضای نمونه با روش نمونه­گیری هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده در بخش کیفی پژوهش، مصاحبه و در بخش کمی پرسش­نامه است. برای تحلیل داده­ها در بخش کیفی از رویکرد تحلیل مضمون و روش کدگذاری با بهره­گیری از نرم‌افزار مکس­کیو­دی­ای و در بخش کمی از روش نقشه شناخت فازی استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان داد که مهم‌ترین عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان، ایجاد آگاهی و درک اهمیت سواد اطلاعاتی در موفقیت تحصیلی و پژوهش، انگیزه­های بیرونی مستقل، وجود سیاست‌های مناسب در سطح دانشگاه برای ارتقای سواد اطلاعاتی، داشتن دستگاه­های پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات و میزان اعتماد به اینترنت می­باشند.
نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان پدیده‌ای چندبعدی و متأثر از تعامل هم‌زمان عوامل فردی، سازمانی و فناورانه است. آگاهی دانشجویان از اهمیت سواد اطلاعاتی و نقش آن در موفقیت تحصیلی و پژوهشی، در کنار انگیزه‌های بیرونی، سیاست‌گذاری‌های حمایتی دانشگاه، دسترسی به زیرساخت‌ها و تجهیزات پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات و همچنین میزان اعتماد به اینترنت، بیشترین تأثیر را در ارتقای سواد اطلاعاتی دارند.
اصالت و ارزش: پژوهش حاضر ازجمله نخستین پژوهش­ها می­باشد که با رویکرد آمیخته و با روش نقشه شناختی فازی به بررسی عوامل مؤثر بر افزایش سواد اطلاعاتی دانشجویان، پرداخته است.

کلیدواژه‌ها

• سواد اطلاعاتی
• سواد اطلاعاتی دانشجویان
• تحلیل مضمون
• نقشه شناختی فازی

موضوعات

• ابعاد تربیتی و روانشناختی مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

Preparing a Fuzzy Map of Factors Affecting the Increase of Students' Information Literacy (Case study: Postgraduate Students in Technical Fields at Lorestan University)

نویسندگان [English]

• MOHSEN arefnezhad ¹
• Seyedeh Maryam Mousavi Zadeh ²

¹ Associate Professor, Department of Management, Faculty of Management, Lorestan University, Khorramabad, Iran.

² PhD student, Department of Management, Faculty of Management, Lorestan University, Khorramabad, Iran

چکیده [English]

Purpose: Higher education institutions, in the process of equipping students with the knowledge and skills they need, engage in activities—both directly and indirectly—related to information and its use, including fostering information literacy. Through various supportive factors, higher education institutions seek to facilitate the process of enhancing students' information literacy. Accordingly, the present study aimed to prepare a fuzzy map of the factors affecting the improvement of students' information literacy.
Methodology: This study is applied in terms of its purpose and exploratory in terms of its data collection method. The statistical population consisted of postgraduate students in electrical engineering and computer science at Lorestan University, from which 20 individuals were selected as sample members using purposive sampling based on the principle of theoretical saturation. Data collection tools included interviews in the qualitative phase and a questionnaire in the quantitative phase. For data analysis, the qualitative phase employed content analysis and coding using Maxqda software, while the quantitative phase utilized the fuzzy cognitive map method.
Findings: The research findings revealed that the most important factors affecting the improvement of students' information literacy are: creating awareness and understanding the importance of information literacy in academic and research success; independent external motivations; the existence of appropriate policies at the university level to promote information literacy; access to advanced information and communication technology devices; and the level of trust in the Internet.
Conclusion: Overall, the results indicated that improving students' information literacy is a multidimensional phenomenon influenced by the simultaneous interaction of individual, organizational, and technological factors. Students' awareness of the importance of information literacy and its role in academic and research success, along with external motivations, university supportive policies, access to advanced information and communication technology infrastructure and equipment, and the level of trust in the Internet, collectively exert the greatest impact on enhancing information literacy.
Value: The present study is among the first to examine the factors affecting the improvement of students' information literacy using a mixed-methods approach and the fuzzy cognitive map method.

کلیدواژه‌ها [English]

• Information Literacy
• Students' Information Literacy
• Theme Analysis
• Fuzzy Cognitive Map