نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف ارائه «الگوی کاربست دانش بستهبندی دوستدار محیطزیست در صنایع آرایشی و بهداشتی ایران» انجام شد و میکوشد شکاف دانشی میان حوزههای پایداری و صنعت آرایشی و بهداشتی را از طریق ارائه چارچوبی یکپارچه برای تحلیل ابعاد فناورانه، زیستمحیطی، اقتصادی و مدیریتی بستهبندی سبز برطرف سازد.
روششناسی: پژوهش از رویکرد آمیخته اکتشافی استفاده کرد و در دو مرحله کیفی و کمی انجام شد. در مرحله کیفی، مرور نظاممند ۹۲ مقاله (۲۰۰۰–۲۰۲۵) برای شناسایی مؤلفههای کلیدی انجام و با تکنیک دلفی فازی و نظر خبرگان و مدیران صنعت، اولویتبندی شد. در مرحله کمی، پرسشنامهای مبتنی بر نتایج دلفی میان مدیران ارشد ۱۹۴ شرکت توزیع شد و دادههای ۱۴۰ پاسخ با مدلسازی معادلات ساختاری تحلیل و رتبهبندی گردید.
یافتهها: ابعاد فناورانه و زیستمحیطی بیشترین نقش را در تسهیل جریان دانش داشتند. نوآوریهای فناورانه و جایگزینی مواد سنتی با زیستتجزیهپذیر بالاترین اولویت را داشتند، پس از آن طراحی پایدار شامل بازیافت کامل و طراحی مدور قرار گرفت. بعد اقتصادی اهمیت داشت اما کمتر از ابعاد فناورانه و زیستمحیطی بود. نگرش مصرفکنندگان و تعهد مدیریتی نیز اثر حمایتی و معناداری داشتند.
نتایج: چارچوب پیشنهادی امکان تمرکز و اولویتبندی عوامل حیاتی در توسعه بستهبندی پایدار را فراهم کرده و میتواند بهعنوان راهنمایی برای تصمیمگیری مدیران و سیاستگذاران مورد استفاده قرار گیرد.
اصالت و ارزش: این پژوهش با ارائه مدلی نظاممند، به نهادینهسازی راهبردهای پایداری در صنعت محصولات آرایشی و بهداشتی کمک کرده و شفافیت علمی در شناسایی ابعاد و مؤلفههای کلیدی این حوزه را افزایش میدهد.
کلیدواژهها
- بستهبندی دوستدار محیطزیست
- بستهبندی پایدار
- استراتژیهای بستهبندی سبز
- عوامل مؤثر بر بهکارگیری بستهبندی سبز
- صنعت محصولات آرایشی و بهداشتی ایران
موضوعات
عنوان مقاله [English]
A Knowledge-Based Model for Implementing Eco-Friendly Packaging in the Iranian Cosmetics Industry
نویسندگان [English]
- Sedigheh Mohammadesmaeil
- Mahboubeh Sadat Tabatabaei Oureh
Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]
Purpose: To develop a comprehensive framework for the body of knowledge on sustainable packaging adoption in the Iranian cosmetics and personal care industry, focusing on identifying the key dimensions and components that facilitate the acceptance and implementation of green packaging.
Methodology: An exploratory mixed-methods approach combined qualitative and quantitative phases. The qualitative stage included a systematic review of 92 articles (2000-2025) and a fuzzy Delphi study with industry experts to define priorities. In the quantitative stage, a Delphi-based questionnaire was administered to senior managers of 194 companies, and data from 140 respondents were analyzed using structural equation modeling to validate and rank the dimensions and components.
Findlings: The findings revealed that technological and environmental dimensions most strongly facilitate knowledge flow. Packaging innovations and the shift to biodegradable materials ranked highest, followed by sustainable design features such as full recyclability and circular design. Although the economic dimension, including cost-benefit analysis and return on investment, was influential, it was less prominent than the technological and environmental factors. Consumer green attitudes and managerial commitment also exerted supportive and significant effects.
Conclusion: The proposed framework enables prioritization and focused attention on critical factors in sustainable packaging development and serves as a decision-making guide for managers and policymakers.
Value: The framework provides a structured approach to institutionalizing sustainable strategies within the cosmetics and personal care sector and enhances scientific clarity in identifying essential components and dimensions.
کلیدواژهها [English]
- Environmentally friendly packaging
- Sustainable packaging
- Green packaging strategies
- Factors affecting adoption of green packaging
- Iranian cosmetics and personal care industry
)