نوع مقاله : مقاله مروری

نویسنده

• علی مرادمند

دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

هدف: این پژوهش با هدف بررسی نظام‌مند نقش هوش مصنوعی مولد در تحول مدیریت دانش سازمانی و ارائه چارچوبی یکپارچه بر اساس تحلیل منابع منتشرشده انجام شد.
روش: این مطالعه به روش مرور نظام‌مند و با تحلیل محتوای کیفی مقالات منتشرشده در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴ انجام شد. جستجو بر اساس پروتکل PRISMA و با استفاده از کلیدواژه‌های استاندارد مرتبط انجام گرفت. از میان ۲۵۷ مطالعه اولیه، 72 مقالۀ مرتبط براساس معیارهای ورود و خروج، انتخاب و در یک فرایند چند مرحله‌ای تحلیلی مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که هوش مصنوعی مولد از طریق چهار مکانیزم اصلی شامل: ۱) تولید خودکار دانش، ۲) تسهیم هوشمند دانش، ۳) استخراج دانش ضمنی، و ۴) شخصی‌سازی فرآیندهای دانشی، قابلیت تحول مدیریت دانش سازمانی را داراست. مهم‌ترین چالش‌های شناسایی‌شده در سه دسته قرار گرفتند: الف) مسائل فنی و اعتبارسنجی (مانند توهم‌زدگی مدل و دقت پایین و مشکل جعبه سیاه)، ب) ملاحظات اخلاقی و امنیتی (مانند سوگیری، نقض حریم خصوصی و مسئولیت‌پذیری) و ج) موانع سازمانی و انسانی (مانند مقاومت در برابر تغییر و نیاز به توسعه مهارت‌ها).
نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی مولد به عنوان یک فناوری تحول‌آفرین، پتانسیل بازتعریف اکوسیستم مدیریت دانش سازمانی را دارد. با این حال، موفقیت آن مستلزم سازگارکردن و اتخاذ رویکردی یکپارچه و توجه همزمان به ابعاد فنی، انسانی و سازمانی است. چهارچوب پیشنهادی این پژوهش می‌تواند به عنوان نقشه راهی برای محققان و مدیران در جهت پیاده‌سازی مسئولانه و اثربخش این فناوری عمل کند.

کلیدواژه‌ها

• هوش مصنوعی مولد
• مدیریت دانش سازمانی
• مرور نظام‌مند
• تحلیل محتوای کیفی
• چهارچوب یکپارچه

موضوعات

• ابعاد فناورانه مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

The Transformative Impact of Generative AI on Organizational Knowledge Management : A Systematic Review and Integrated Framework

نویسنده [English]

• Ali Moradmand

Azarbaijan Shahid Madani University

چکیده [English]

Objective: This study aimed to systematically review the role of generative artificial intelligence (AI) in transforming organizational knowledge management and to propose an integrated framework based on an analysis of published literature.
Method: This study was conducted as a systematic review with qualitative content analysis of articles published in reputable databases between 2018 and 2024. The search was performed following the PRISMA protocol using standardized keywords. From an initial pool of 257 studies, 72 relevant articles were selected based on inclusion and exclusion criteria and underwent a multi-stage analytical process.
Findings: Data analysis revealed that generative AI has the potential to transform organizational knowledge management through four key mechanisms: 1) automated knowledge generation, 2) intelligent knowledge sharing, 3) extraction of tacit knowledge, and 4) personalization of knowledge processes. The most significant identified challenges fell into three categories: a) technical and validation issues (e.g., model hallucination, low accuracy, and the black box problem), b) ethical and security considerations (e.g., bias, privacy violations, and accountability), and c) organizational and human barriers (e.g., resistance to change and the need for skill development).
Conclusion: Generative AI serves as a transformative technology with the potential to redefine organizational knowledge management ecosystems. However, its success requires adapting and adopting an integrated approach that simultaneously addresses technical, human, and organizational dimensions. The proposed framework from this research can act as a roadmap for researchers and managers to implement this technology responsibly and effectively.

کلیدواژه‌ها [English]

• Generative Artificial Intelligence
• Organizational Knowledge Management
• Systematic Review
• Qualitative Content Analysis