نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدیه میرزابیگی ¹
• ریحانه بحری ²

¹ استاد، بخش علم اطلاعات و دانش‎شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

² دانشجوی مقطع دکترا رشته مدیریت اطلاعات و دانش، بخش علم اطلاعات و دانش‎شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

چکیده

هدف: با توجه به اهمیت شناسایی مشکلات دانشجویان تحصیلات تکمیلی در فرایند اطلاع‎جویی، هدف پژوهش حاضر، شناخت نقش اضافه­بار اطلاعاتی درک­شده و اضطراب اطلاع­ جویی در پیش­بینی اجتناب از اطلاعات دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1402-1403 است.
روش‌شناسی‌: پژوهش به لحاظ هدف کاربردی، ازنظر نوع پژوهش کمی و از نوع توصیفی-همبستگی است. جامعه پژوهش، کلیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه شیراز در سال تحصیلی 1402- 1403 و نمونه به شیوه نمونه­گیری تصادفی و بر مبنای جدول کوکران به تعداد 235 نفر محاسبه شد. ابزار پژوهش، پرسش­نامه محقق‎ساخته‎ایست که پایایی و روایی همگرا، واگرا و کل سازه آن از طریق تحلیل عاملی تأیید شد.
یافته‌ها: متغیرهای گفته‎شده به این صورت بر یکدیگر تأثیرگذار هستند: اضطراب اطلاع­جویی بر اضافه­بار اطلاعاتی درک­شده؛ اضافه­بار اطلاعاتی درک­شده بر اجتناب از اطلاعات؛  اضطراب اطلاع­جویی به‌طور غیرمستقیم بر اجتناب از اطلاعات تأثیرگذار است و می­تواند آن را پیش­بینی کند و اضافه­بار اطلاعاتی درک­شده این رابطه را واسطه­گری می­کند.
نتایج: افرادی که در فرایند اطلاع‌جویی، دچار اضطراب اطلاع­جویی بیشتری می‎شوند، به میزان بیشتری اضافه­بار اطلاعاتی درک­شده را نیز تجربه می‎کنند و همین امر موجب بیشتر شدن اجتناب آنان از اطلاعات خواهد شد.
اصالت و ارزش: شناسایی عوامل تأثیرگذار بر اجتناب از اطلاعات دانشجویان تحصیلات تکمیلی اهمیت بسیاری دارد و می‎تواند به روند تحصیل آن‎ها کمک کند. با توجه به اینکه تاکنون پژوهشی به بررسی مؤلفه‌های گفته‌شده بر اجتناب از اطلاعات این دانشجویان نپرداخته است، پژوهش حاضر می‌تواند سبب افزایش آگاهی متخصصان سواد اطلاعاتی شود و به طراحان سامانه ‎های اطلاعاتی 

کلیدواژه‌ها

• اجتناب از اطلاعات
• اضطراب اطلاع‎ جویی
• اضافه ‎بار اطلاعاتی درک‌شده

موضوعات

• ابعاد تربیتی و روانشناختی مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

The Role of Perceived Information Overload and Information Seeking Anxiety in Predicting Information Avoidance among Postgraduate Students at Shiraz University

نویسندگان [English]

• Mahdieh Mirzabeigi ¹
• reyhane bahri ²

¹ Professor, Department of Information and Knowledge Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

² PhD Student in Information and Knowledge Management, Department of Information and Knowledge Science, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shiraz University, Shiraz, Iran

چکیده [English]

Purpose: This study aims to investigate the role of perceived information overload and information seeking anxiety in predicting information avoidance among postgraduate students at Shiraz University during the 2023–2024 academic year.
Methodology: This research employed a quantitative, descriptive‑correlational approach and is fundamental in objective. The study population comprised all postgraduate students enrolled at Shiraz University in the 2023–2024 academic year. A sample of 235 participants was selected using simple random sampling, based on Cochran's formula. A researcher‑developed questionnaire was used as the data collection instrument. Its reliability was confirmed through Cronbach's alpha and composite reliability coefficients, while its validity was established via convergent and discriminant validity assessments. The overall construct validity was further confirmed through factor analysis.
Findings: The results indicated that information seeking anxiety significantly predicted perceived information overload (β = 0.805, p < .001), and perceived information overload significantly predicted information avoidance (β = 0.235, p = .001). Furthermore, information seeking anxiety exerted a significant indirect effect on information avoidance, with perceived information overload serving as a mediating variable in this relationship (β = 0.189, p < .001).
Conclusion: Individuals who experience greater anxiety during the information seeking process are likely to perceive higher levels of information overload, which in turn increases their tendency toward information avoidance.
Value: Identifying the factors that influence information avoidance can enhance the awareness of information literacy specialists and assist information system designers in developing optimal systems to reduce perceived information overload and mitigate information avoidance behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

• Information Avoidance
• Information Seeking Anxiety
• Perceived Information Overload