نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• ملک رضوان ,واعظی ¹
• فرامرز سهیلی ²
• علی بیرانوند ³
• ثریا ضیایی ³

¹ دانشجوی دکتری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

² دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران

³ دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

هدف: پژوهش حاضر به‌منظور شناسایی عوامل مؤثر بر مدیریت دانش شخصی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و ارائه مدل مربوط انجام شده است.
روش: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه داده بنیاد برای ارائه مدل مدیریت دانش شخصی دانشجویان تحصیلات تکمیلی بهره گرفته است. جامعه مشارکت‌کنندگان را ۲۸ نفر از خبرگان حوزه مدیریت دانش و مدیریت دانش شخصی تشکیل داده‌اند. روش نمونه‌گیری هدفمند و داده‌ها بر اساس مصاحبه عمیق جمع‌آوری گردید.
یافته‌ها: یافته­های پژوهش نشان داد که مدیریت دانش شخصی از شش بعد و 27 مقوله تشکیل شده است. شرایط علی (شناسایی اطلاعات، سازمان‌دهی دانش، فناوری‌ها، مهارت، تعامل، انگیزه) عوامل زمینه‌ای (مستندسازی تجربیات، نرم‌افزارها، نظام کارآمد، فرهنگ، وضعیت اقتصادی، پیشینه آموزشی)، راهبردها (تدوین دستورالعمل‌ها، ادغام ابزارهای مدیریت دانش شخصی در برنامه‌های درسی دانشگاهی، آموزش سواد دیجیتال، ایجاد محیط‌های یادگیری مشارکتی)، پیامدها (بهبود بهره‌وری، افزایش اثربخشی، کاهش دوباره‌کاری، ارتقاء کیفیت آموزش­و­پژوهش، توسعه نوآوری و خلاقیت، افزایش همکاری و اشتراک‌گذاری دانش)، عوامل مداخله‌گر (کمبود زمان، محیط نامناسب کاری، نداشتن انگیزه، ناآشنایی با شیوه‌ها، نبود اعتماد)، استخراج گردید.
نتیجه‌گیری: مدل ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی جهت توانمندسازی علمی، ارتقاء سطح یادگیری و بهبود عملکرد پژوهشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی به کار گرفته شود. به‌کارگیری این مدل از سوی نهادهای آموزش عالی، می‌تواند گامی مؤثر در راستای ارتقاء کیفیت نظام آموزشی و توسعه سرمایه فکری در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی کشور باشد.
اصالت و ارزش: این پژوهش با ارائه مدلی، خلأ موجود درزمینۀ مدیریت دانش شخصی را پوشش داده و با بهره‌گیری از نظریه داده بنیاد، مؤلفه‌های این مفهوم را به‌ شکلی نظام‌مند تبیین کرده است. نوآوری آن در رویکرد جامع به بررسی ابعاد مختلف فردی، محیطی و رفتاری مؤثر بر مدیریت دانش شخصی است.

کلیدواژه‌ها

• مدیریت دانش
• مدیریت‌ دانش شخصی
• دانشجویان تحصیلات تکمیلی
• نظریه داده بنیاد

موضوعات

• ابعاد فنی مطالعات داده، اطلاعات و دانش

عنوان مقاله [English]

Identifying Factors Affecting Personal Knowledge Management of Postgraduate Students

نویسندگان [English]

• Malek Rezvan Vaezi ¹
• Faramarz Soheili ²
• Ali Biranvand ³
• Soraya ziaei ³

¹ P.h.D student, Department of Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Tehran, Iran

² Associated Professor, Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Educational Scince and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran

³ Associated Professor, Department of Knowledge and Information Science, Payame Noor University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Purpose: This study aimed to identify the factors influencing personal knowledge management (PKM) among postgraduate students and to present a relevant model.
Method: A qualitative approach using grounded theory was adopted to develop a model for PKM. The participant group included 28 experts in knowledge and personal knowledge management, selected through purposive sampling. Data were collected via in-depth interviews and analyzed through open, axial, and selective coding using MAXQDA software.
Findings: The analysis revealed that PKM consists of six main dimensions and 27 categories. The central category and its components include the following: causal conditions (information identification, knowledge organization, technologies, skills, interaction, motivation); contextual factors (documenting experiences, software, efficient systems, culture, economic status, educational background); Strategies (developing guidelines, integrating PKM tools into curricula, teaching digital literacy, promoting collaborative learning), consequences (enhanced productivity, increased effectiveness, reduced duplication, improved educational and research quality, innovation, knowledge sharing); and intervening factors (time constraints, poor work environment, lack of motivation, unfamiliarity with methods, lack of trust).
Conclusion: The proposed model provides a practical framework for improving learning and research among postgraduate students. It offers a foundation for designing educational programs and policies in higher education. Applying this model can enhance educational quality and promote intellectual capital in universities.
Value: This study addresses a research gap by developing a comprehensive, theory-based PKM model. Its novelty lies in systematically analyzing individual, ontextual, and behavioral factors influencing PKM among postgraduate students.

کلیدواژه‌ها [English]

• Knowledge management
• personal knowledge management
• grounded theory