دانشگاه تبریز نشریه مطالعات دانش پژوهی 2821-045X 4 3 2025 11 01 Identification and Ranking of Digital Transformation Components in Medical Sciences University Libraries in Iran شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور 92 120 19967 10.22034/jkrs.2025.19967 FA محمدرضا آزادی فر دانشجوی دکتری مدیریت اطلاعات و دانش، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-0855-4302 افشین حمدی پور دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رسول زوارقی استاد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران هاشم عطاپور دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0003-0763-8413 Journal Article 2025 04 06 <strong>Purpose</strong>: This study aimed to identify and rank the key components of digital transformation from the perspective of librarians working in Iranian medical sciences university libraries (IMSU).<br /><strong>Methodology</strong>: Adopting a descriptive-survey design, the study population consisted of 220 librarians from IMSU, selected through a complete census method. Data were collected using a 46-item Likert-scale questionnaire after confirming its validity and reliability. The data were analyzed using exploratory factor analysis (EFA) as well as Friedman and Wilcoxon tests in SPSS version 26.<br /><strong>Findings</strong>: The results of the EFA revealed eight components that together accounted for 76.630% of the total variance: (1) Intelligent services and process digitization, (2) staff competencies, (3) digital resource access and management, (4) information security and user interaction, (5) technical capabilities for data analytics and digitization, (6) legal awareness related to digital content, (7) digital leadership and innovation, and (8) technological infrastructure. The Friedman test indicated that “professional competencies of staff” had the highest mean rank (3.69), suggesting it as the most important component , while “technological infrastructure” had the lowest mean rank (2.92), reflecting a lower priority from the librarians' perspective. Post hoc Wilcoxon tests, adjusted using the Bonferroni correction, confirmed significant pairwise differences among these components.<br /><strong>Conclusion</strong>: Successful digital transformation in IMSU libraries requires an integrated approach that simultaneously emphasizes digital leadership and innovation as strategic dimensions, while strengthening technological infrastructure, enhancing professional staff competencies, and advancing process digitization as operational dimensions.<br /><strong>Value</strong>: By identifying the core factors influencing digital transformation in IMSU libraries, this study provides a f practical framework to support the design, implementation, and evaluation of digital transformation initiatives in academic library setting. <strong>هدف</strong>: هدف از این مطالعه، شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های کلیدی تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور است.<br /><strong>روش‌شناسی</strong>: پژوهش حاضر از نوع توصیفی–پیمایشی است و 220 کتابدار به روش سرشماری وارد مطالعه شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها، پرسش­نامه‌ای ۴۶ گویه‌ای مبتنی بر مقیاس لیکرت بود که روایی آن توسط پنج استاد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ (α ≥ 0.70) تأیید شد. داده‌ها با استفاده از تحلیل عامل اکتشافی، آزمون‌های آماری فریدمن و ویلکاکسون با نرم‌افزار SPSS26 تحلیل شد.<br /><strong>یافته‌ها</strong>: تحلیل عامل اکتشافی هشت مؤلفه «ارائه خدمات هوشمند و دیجیتال‌سازی فرایندها»؛ «شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان»؛ «دسترسی و مدیریت منابع دیجیتال»؛ «امنیت اطلاعات و تعامل دیجیتال با کاربران»؛ «توانمندی‌های فنی در تحلیل و رقمی‌سازی اطلاعات»؛ «آگاهی حقوقی در استفاده و انتشار محتوای دیجیتال»؛ «رهبری و نوآوری دیجیتال» و «زیرساخت‌های فناورانه» را شناسایی کرد که درمجموع 630/76 درصد از واریانس کل را تبیین می‌کنند. بر اساس نتایج آزمون فریدمن، کتابداران «شایستگی‌های حرفه‌ای کارکنان» را با میانگین رتبه 69/3 مهم‌ترین و «زیرساخت‌های فناورانه» را با میانگین 92/2 کم‌اهمیت‌ترین مؤلفه دانسته‌اند. آزمون‌های ویلکاکسون با تصحیح بونفرونی، تفاوت‌های جفتی معنی‌داری را بین این مؤلفه‌ها تأیید کردند.<br /><strong>نتیجه‌گیری</strong>: تحقق تحول دیجیتال در کتابخانه‌های علوم پزشکی نیازمند رویکردی است که هم بر رهبری و نوآوری دیجیتال به‌عنوان ابعاد راهبردی و هم بر تقویت زیرساخت‌های فناوری، ارتقای شایستگی‌های کارکنان و دیجیتال‌سازی فرایندها به‌عنوان ابعاد عملیاتی تأکید دارد.<br /><strong>اصالت‌ و ارزش</strong>: پژوهش حاضر مؤلفه‌های مؤثر در فرایند تحول دیجیتال کتابخانه‌های علوم پزشکی را شناسایی و رتبه‌بندی نمود. این مؤلفه‌ها می‌توانند به‌عنوان راهنما در طراحی، اجرا و ارزیابی طرح‌های تحول بکار گرفته شوند. https://jkrs.tabrizu.ac.ir/article_19967_373ab90f589d9370cabfa3ab91544991.pdf